13 tips om te praten met kinderen over terrorisme

Omdat terrorisme het nieuws blijft domineren 

Al langere tijd domineert terrorisme het nieuws en wellicht zelfs ons zijn. De gebeurtenissen in Parijs en de actuele situatie in Brussel brengen het heel dicht bij huis. Wat ons uiteraard niet de ogen doet sluiten voor de schrijnende situaties in bijvoorbeeld Mali, Beiroet en Syrië. Het zorgt voor gesprekken thuis, het nieuws doet verslag (ook het jeugdjournaal en het zapp weekjournaal). Vragen van kinderen komen vanzelf, misschien zelfs angsten, en kinderen kunnen soms schokkende beelden zien.

Schreef ik vorige week nog tips om met kinderen te praten over de recente aanslagen in Parijs, nu voel ik bij mijzelf de behoefte om tips te schijven die je als ouder en leerkracht handvatten geven in ingewikkelde gesprekken over terrorisme. Kun je dit überhaupt wel uitleggen? Ook bij mijzelf ontstaat de behoefte hierover meer te weten vanuit mijn eigen gezinssituatie en vanuit mijn functie als leerkracht in het basisonderwijs. Vanmorgen nog vroeg mijn zoon van negen jaar, met de beelden van Brussel op de achtergrond, of dat ook in Nederland kan gebeuren. Ik moest eerlijk tegen hem zijn en zeggen dat ik dat niet wist, maar kon hem wel vertellen dat er naast de politie nog een veiligheidsdienst is die heel veel informatie heeft en er alles aan doet om ervoor te zorgen dat de inwoners van landen veilig zijn. Hij ging verder met zijn huiswerk.

Voor de onderstaande tips maakte ik gebruik van de site www.quickanddirtytips.com.

Jonge kinderen (peuters en kleuters)

  1. Probeer te voorkomen dat jonge kinderen schokkende video’s zien. Het onderscheid tussen fantasie en werkelijkheid is voor jonge kinderen nog ingewikkeld. Probeer ook gesprekken, zeker wanneer er veel emotie bij komt kijken, over dit onderwerp uit te stellen tot de jonge kinderen slapen.
  2. Wanneer je je peuter of kleuter aantreft kijkend naar een fragment op de televisie wat schokkend is, bewaar de rust en zet de televisie uit. Zeg: ‘We laten de televisie even met rust, laten we kijken naar wat je net aan het doen was.’ Voorkom een schok door heel gehaast de afstandsbediening te pakken of door jouw hand voor de ogen van je kind te plaatsen. Dan kan het een zeer grote impact op kinderen hebben en zelfs angst of schuldgevoel veroorzaken.
  3. Wanneer kinderen de gebeurtenissen verweven in hun spel; sluit dan aan bij het spel en speel mee tot iedereen in het spel veilig is. Wanneer bijvoorbeeld een kind een LEGO gebouw kapot maakt door ‘bommen’, zeg dan dat je de bouwers en beveiligers roept. Samen met het kind kun je manieren bedenken om het gebouw te beveiligen, een hoge muur of een kussen er tegenaan. In dit geval is het element veiligheid veel belangrijker dan nauwkeurigheid. En natuurlijk: geef het kind knuffels: een non-verbaal gevoel van veiligheid is voor deze leeftijdscategorie heel belangrijk.

Kinderen vanaf zes jaar 

  1. Met oudere kinderen start je het gesprek door te vragen naar wat ze hebben gehoord of hebben gezien. Wat wordt er op school gezegd over terrorisme of IS? Wanneer kinderen hier niet op reageren hoef je er niet op door te gaan. Immers, je laat als ouder merken dat je er bent. Je hoeft kinderen niet te forceren om te antwoorden. Het is goed voor kinderen om te weten dat je bereid bent om er zonder voordelen, over te praten of aandacht aan te besteden. Dan weten ze je te vinden wanneer ze er behoefte aan hebben.

Wanneer kinderen vertellen wat ze hebben gehoord, wees alert op drie dingen; angsten, misperceptie en vragen.

  1. Wanneer er angsten zijn: normaliseer deze gevoelens. Vertel dat er veel kinderen en zelfs volwassenen zijn die hetzelfde voelen. En dat het ook eng was. Ga niet sussen of zeggen dat ze niet bang hoeven te zijn; in dat geval voelen ze zich niet serieus genomen en zelfs niet veilig. En je wilt toch dat ze dit soort zaken met je blijven bespreken.
  2. Benoem alle helpende diensten. Verzeker kinderen ervan dat het leger, de politie en andere instanties er alles aan doen om de veiligheid te waarborgen. Probeer je kind vertrouwen in de mensheid mee te geven.
  3. Highlight afstand. Om angsten in goede banen te leiden is het goed om te benadrukken dat er nog enige afstand is tussen de locatie van terrorisme of dreiging daarvan. Sommige kinderen zien niet in of het betreffende land de volgende plaats is of een ander continent. Eventueel kun je er een wereldkaart of wereldbol bij pakken. Ik besef me dat ten tijde van dit schrijven de terreurdreiging in Brussel zeer nabij is. Eerlijkheid is belangrijk. En je kunt teruggrijpen en versterken dat er veel hulpdiensten zijn.
  4. Benadruk de zeldzaamheid van deze gebeurtenissen. Op dit moment is het het veel in het nieuws, toch is het goed om ons bewust te zijn van de zeldzaamheid van dit soort gebeurtenissen.
  5. Herinner kinderen eraan dat de meeste mensen goed zijn. Ondanks dat er nu terroristen in het nieuws zijn die geweld gebruiken, zijn de meeste mensen goed. Benadruk dat van alle mensen in de wereld, de meeste geen terroristen zijn. De meeste mensen lossen conflicten op in vrede.
  6. Stel misvattingen subtiel bij. Wanneer kinderen generaliserende uitspraken doen; bijvoorbeeld dat alle moslims gewelddadig zijn, grijp dit moment dan aan als een leermoment. Je kunt kinderen dan leren over vooroordelen en vertellen dat terroristen geweld gebruiken en mensen bang maken. Daarentegen zijn bijna alle moslims vredevol.
  7. Wanneer kinderen er grapjes over maken: vertel dan dat jonge kinderen het concept dood nog niet snappen en ook niet dat onschuldige mensen worden gedood. Versterk op dat moment dat geweld niet iets is om om te lachen en dat het verdrietig is dat mensen worden gedood.

Als er vragen worden gesteld.

  1. Luister naar de angsten in hun vragen. Wanneer kinderen vragen:’ Zou dat hier kunnen gebeuren? ‘Antwoord dan niet ‘gewoon’ met nee, maar benadruk welke mensen er allemaal aan het werk zijn om onze veiligheid te waarborgen. Maak hier een lijst van: politie, leger, de minister-president, diplomaten, de veiligheidsdienst etc. Wanneer kinderen (dat zullen vooral de iets jongere kinderen zijn) deze lijst zelf aanvullen met superhelden; prima!
  2. Help kinderen vanaf 8 jaar om actie te ondernemen. Kinderen vanaf deze leeftijd zullen moeite hebben met de onrechtvaardigheid op de wereld en willen wellicht iets doen. Zij willen meewerken aan een betere wereld. Bekijk terplekke wat de kinderen kunnen bijdragen (welke goede doelen kunnen worden gesteund en welke acties kunnen hieraan bijdragen). Zorg ervoor dat kinderen zich krachtig voelen door iets te doen.

 

 

 

 

Share on Facebook0Share on Google+0Tweet about this on Twitter0Share on LinkedIn0Email this to someone