Terugblik op 2015, een invulformulier

Het kan fijn zijn om het overgangsritueel dat Oud en Nieuw heet, kracht bij te zetten door met de kinderen (ook waardevol voor jongeren en volwassenen) een soort documentje in te vullen. Op een Amerikaanse site kwam ik een mooi voorbeeld tegen van zo’n document en deze heb ik aangepast naar het Nederlands. Helemaal leuk om dit elk jaar te doen en de formulieren te bundelen in een boekje. Via onderstaande link kun je het bestand downloaden.

 

Terugblik op 2015

Soms is de tweede keer Kerst na een verlies nog heftiger…..

Dat er iemand voor je is tijdens de feestdagen: en niet alleen de eerste keer maar ook de jaren erna. Anderen zijn belangrijk, maar gun je jezelf de tijd en ruimte om te rouvierkantje 06wen? 

 

 

 

 

 

 

 

De eerste keer Kerstmis vieren na een persoonlijk verlies, en alle andere dagen in dat eerste jaar, die zouden het ergst moeten zijn. Echter, dit gaat niet voor iedereen op. Veel mensen ervaren de tweede Kerstmis als zwaarder, confronterend, voor het eerst volledig bewust van het gemis. Wahtsyourgrief.com geeft een aantal mogelijke redenen waarom het tweede jaar Kerstmis vieren zwaarder kan zijn dan het eerste jaar. Op basis hiervan heb ik een aantal zaken onder elkaar gezet.

  1. Je overlevingsmechanisme staan aan zo’n eerste jaar meer dan aan. Dat geldt voor alle dagen en niet specifiek voor Kerstmis en andere feestdagen. Daardoor kan het ‘bewust missen’  vertroebeld zijn. Alles lijkt vaag. Alle dagen lijken een achtbaan.
  2. Ondanks dat er geen tijdschema is voor rouw, voelen we het geoorloofd om zo’n eerste Kerst bepaalde tradities over te slaan. Iedereen zal dit begrijpen. De druk wordt hoger tijdens een tweede jaar, terwijl het heel goed kan zijn dat het niet goed voelt voor je. Soms doe je dan dingen waar je nog niet aan toe bent. Onthoud, een ieder maakt zijn eigen unieke rouwproces door.
  3. In het eerste jaar wil de omgeving je vaak steunen. Misschien met kleine attenties en gebaren tijdens herkenbare dagen. Om je erdoor heen te slepen. Veel gehoord en ervaren is dat dit verdwijnt de jaren erna. De verantwoordelijkheid voor het inbouwen voor ruimte voor jouw eigen verlies en rouwproces ligt meer bij jezelf. Neem je die ruimte voor jezelf?
  4. De realiteit is daar het tweede jaar. Veel mensen ervaren dan de pijn van het moeten missen; ze hebben de volledige beleving en ervaring dat Kerstmis nu anders is als de jaren ervoor. De vaagheid en automatische overlevingsstand van het eerste jaar is weg.
  5. Waarschijnlijk had je voor jezelf een verwachtingspatroon opgesteld. De verwachting die je van jezelf had, zou kunnen zijn dat het tweede jaar beter zou gaan: dat je dingen weer op orde zou hebben. Dit kan erg tegenvallen.

Neem deze punten in acht, voor jezelf en anderen. Bewustzijn en iets weten over verlies creëert warmte en veiligheid.

Gespreksstarters voor tijdens de feestdagen.

Het kan mooi en waardevol zijn om tijdens de feestdagen door middel van kleine gesprekskaartjes verdieping aan te brengen in het samenzijn. Eveneens een mooie manier om erkenning te geven aan gebeurtenissen van het afgelopen jaar. Ik maakte er een aantal. Misschien inspireert het om zelf nog een aantal vragen of opdrachten te bedenken. Knip de kaartjes uit en stop ze bijvoorbeeld in een leuke schaal. Om de beurt kan iemand er een kaartje uit halen. Via onderstaande link kun je de kaartjes zien en printen.

gespreksstarters

Als iemand in jouw omgeving rouwt. Tips!

Sommige mensen kijken uit naar de feestdagen. Gezellig samenzijn. Even niets, rust. Voor anderen, voor diegenen die iemand verloren zijn, kunnen de feestdagen dagen zijn waar enorm tegenop gezien wordt. Soms is ook de periode voorafgaand al heel beladen. Vaak weet de omgeving niet zo goed hoe hiermee om te gaan. Uiteraard is het per persoon verschillend hoe men omgaat met persoonlijk verlies. Hieronder een aantal tips die het wellicht iets gemakkelijker maken om iemand bij te staan die rouwt. (www.whatsyourgrief.com)

  1. Steun de persoon in hoe hij om wil gaan met de feestdagen. De een zal willen vasthouden aan tradities terwijl een ander het totaal anders gaat doen als voorheen. Onthoud dat er geen goed of fout is.
  2. Help met schoonmaken of koken. Wanneer je rouwt, wat heel hard werken is, kan dit veel energie kosten. Fijn dus als iemand hiermee helpt of het al gedaan heeft.
  3. Help met het decoreren van het huis. Zeker wanneer er kinderen in huis zijn kan dit van groot belang zijn.
  4. Help met het doen van inkopen en eventueel kopen van cadeautjes.
  5. Nodig vriend/familielid uit voor het bijwonen van een kerstviering (uiteraard afhankelijk van de achtergrond van een persoon). Soms zijn er in uitvaartcentra speciale herdenkingsbijeenkomsten in deze periode.
  6. Nodig vriend/familielid bij jou thuis uit tijdens de feestdagen.
  7. Help met het schrijven en versturen van de Kerstkaarten.
  8. Doe een donatie aan goed doel in naam van de overledene. Zo herinner je diegene met veel herkenning.
  9. Zeg niet tegen vriend/familielid dat het nu wel over zou moeten zijn. Of vraag hoe lang geleden het nu is. In plaats daarvan geef hoop door aan te geven dat er een moment komt dat hij/zij weer meer kan genieten van de feestdagen.
  10. Zorg dat er ruimte is om te praten over de overledene. Actief luisteren is hierbij van belang. Laat de ander emoties benoemen. Dit is een belangrijk element uit het rouwproces.
  11. Herinner vriend/familielid eraan dat je aan hem/haar denkt en eveneens aan de overleden persoon. Kaartjes, bezoekjes, telefoontjes doen er echt toe!

Wees niet bang iets verkeerds te zeggen. Aandacht van een naaste is zeer belangrijk voor een persoon die rouwt. Belangrijk is dat je laat merken dat je om de persoon geeft. Dat kan echt het verschil maken!

 

 

Hoe help je kinderen in rouw tijdens de feestdagen? Tips!

Er is geen uitknop voor rouw: ook niet tijdens de feestdagen.

Voor volwassenen en kinderen die rouwen zijn de feestdagen en de periode daaromheen vaak confronterend en beladen. Dat het leven totaal anders is als voorheen, wordt vaak in pijn beleefd. Kinderen laten aan de buitenkant misschien niets merken maar voelen wel degelijk dat er iets anders is. En het is ook zo dat ze graag de feestdagen met alle leuke dingen beleven. Het lijkt een duaal proces. Het een kan niet zonder het ander. Hieronder zet ik een aantal tips uiteen. Daarbij geldt altijd dat de uniciteit van het kind voorop staat. Volg het kind in zijn eigenheid en sluit hierop aan.

In het gezin:

Leg een kind uit hoe jij je (als volwassene) voelt. Het tonen van oprechte gevoelens is belangrijk. En daarbij leg je uit dat het kind maar door de situatie. Door de eigen gevoelens te tonen en uit te leggen geef je kinderen het goede voorbeeld en laat je zien dat emoties erbij horen en er mogen zijn.

Vertel een kind dat zijn gevoel er mag zijn. Kinderen kunnen blij zijn omdat ze een mooi cadeau krijgen en kort daarna heel verdrietig zijn; op dat moment voelen ze de pijn van het gemis. Benadruk dat dit mag en dat het erbij hoort. Ook kan het zijn dat kinderen zich heel blij voelen en bijvoorbeeld niet hoeven te huilen. Hier kan dan schuldgevoel bij komen kijken. Maak kinderen duidelijk dat ze blij kunnen zijn en plezier kunnen hebben. Dit doet niets af aan hun gemis.

Bekijk wat werkt voor een kind en de omgeving (familie). Voel je niet verplicht om aan alles mee te doen. Een ieder rouwt op eigen wijze en het verschilt wat goed voelt. Blijf bij jezelf. En kijk goed naar de voorkeuren van een kind.

Houd zoveel mogelijk vast aan tradities die gewoon zijn in het gezin. Dit geeft kinderen houvast en veiligheid. Tevens zullen ze de warmte van het samenzijn tijdens de feestdagen ervaren. Ook als er verdriet is. Het doorleven van de pijn is een belangrijk element in de rouwverwerking.

In de klas: 

Benoem het verlies in de klas. En geef aan dat het voor het betreffende kind een moeilijke tijd is. Dat tijdens feestdagen het gemis extra pijnlijk kan zijn.

Doe iets samen met de klas. Laat de kinderen eventueel een gedicht maken voor het kind. Of een mooie tekst bedenken op een bekende melodie.

Bedenk met de klas een ritueel. Wanneer een kind uit de klas is overleden of een ouder van een kind, dan kan de klas een ritueel bedenken om het kind te gedenken. Even stil zijn met z’n allen voorafgaand aan het feest bijvoorbeeld. Er kan een kaarsje branden, iets voorgedragen worden.

Geef als leerkracht een kleine krachtgever aan het kind. Bijvoorbeeld een kaart met kleine tekst, een mooie steen etc.