Blog

Haas, ik mis je! John Dougherty & Thomas Docherty

Een tijdje geleden maakte ik in de bibliotheek kennis met het boek ‘Haas ik mis je’. De mevrouw die daar werkt en die regelmatig de bezoekjes met de klas begeleidt, weet dat ik  me richt op rouw en verlies in het onderwijs. Ze houdt me op fijne wijze op de hoogte van nieuwe aanwinsten. En dit boek sprak me meteen aan: de tekeningen zijn fris, duidelijk en vol kleur. Bovendien kan dit boek een hele fijne starter zijn voor een creatieve uiting. In deze blog deel ik kort het verhaal, licht ik enkele elementen uit en geef ik tips voor in de klas.

Vriendschap

Het verhaal begint met een fijne basis over vriendschap. Kik de schildpad en Pip de haas zijn heel verschillend en toch passen ze goed bij elkaar. Ze willen voor altijd bij elkaar blijven. Dit eerste stuk van het verhaal kan voor veel kinderen een mooi haakje zijn om iets te delen over vriendschap.

‘Ik ben zo blij dat jij mijn vriend bent, dat is een feit.

Jij en ik voor eeuwig. We blijven vrienden voor altijd. ‘

Onverwachts

Maar dan is alles opeens anders. Pip is er niet meer. Er is alleen een leegte. Deze leegte is op mooie wijze vormgegeven in de beelden die het verhaal zo krachtig en warm ondersteunen: een zwart haasvormig silhouet van Pip. En terwijl Kik op zoek gaat naar zijn vriendin zie je dat de leegte met hem meegaat. Het kan mooi zijn om met de kinderen tijdens het voorlezen even stil te staan bij die leegte. Eventueel vul je aan met concrete taal wanneer kinderen hier behoefte aan hebben: ‘Volgens mij is Pip doodgegaan.’ En verder in het verhaal wordt dit steeds duidelijker. Tegelijkertijd laat de tekst het open om ook over andere vormen van iemand missen te spreken.

Emoties 

Kik wordt heel boos en die is wederom treffend weergegeven. Er zullen kinderen zijn die zich herkennen in de emoties die Kik laat zien. De woorden die Kik uitspreekt vanuit boosheid zijn groot afgedrukt.  Ook het aspect van onderhandelen zal bekend voorkomen bij kinderen en volwassenen in de omgeving van kinderen. ‘Als ik lief ben en nooit meer iets stouts zeg, breng je Pip dan bij me terug?’

Eenzaamheid

De leegte blijft en Kik voelt wanhoop en eenzaamheid. Verdriet volgt en de bijbehorende illustraties laten mooi zien hoe Kik zich voelt. Op de illustratie zie je dat Fien de beer naast Kik staat. De beer benadrukt geduld en de ander, in dit geval Kik, echt zien. Er is geen oplossing voor verdriet, wel is het fijn als er iemand bij je is. Daarbij moet ik denken aan de uitspraak: “Je moet het zelf doen, maar niet alleen.’

Je moet het zelf doen, maar niet alleen.’

Prachtige uitleg

Kik vraagt de vraag der vragen aan Fien. ‘Waarom moest Pip gaan?’ En dan integreert dit verhaal ‘leren voor en over het leven’ op mooie wijze. Vertrouwd en veilig omdat het verteld door een lieve en wijze beer. De uitleg van Fien is breed en daardoor toegankelijk en herkenbaar voor veel (misschien wel alle) kinderen in de klas.

Leegte vullen

De leegte zal niet weggaan. Mooi hoe in kindertaal benadrukt wordt dat een overleden dierbare of een situatie die je lief is, voor altijd bij je hoort. Er komt meer kleur in de afbeeldingen en Kik denkt na aan alle mooie dingen die hij gedaan heeft samen met Pip. De leegte is niet langer zwart van kleur, maar omvat steeds meer kleuren. Dit zal kinderen aanspreken en geeft tevens mooie inspiratie om met kinderen vorm te geven aan de leegte die zij mogelijk voelen. Welke kleur geven zij aan de leegte die een overleden dierbare achterlaat? Bij de tips voor in de klas geef ik een praktische handvatten voor een creatieve en symbolische werkvorm naar aanleiding van dit boek.

Denk aan alle leuke dingen.

Denk aan hoe jullie elkaar hielpen.

Praat over je herinneringen.

Laat ze hardop los!

Laat de leegte weten

dat je dankbaar bent en trots.

Kleurrijke herinneringen

Een kleurrijk boek vol aandacht voor het werkwoord herinneren. Hoe mooi om kinderen door middel van een verhaal dit werkwoord actief mee te geven. Geschikt voor een hele klas in de onderbouw en middenbouw van de basisschool. En ook een geweldig prentenboek om leerkrachten in opleiding te laten nadenken over wat ze met kinderen praktisch kunnen doen wanneer dit onderwerp in de klas naar voren komt. Bovendien geeft dit boek de hele klas de gelegenheid om aan te haken met eigen ervaringen én om te leren over deze onderwerpen. En mooiste van alles: Het verhaal eindigt met een mooie benadrukking van een voortdurende band tussen haas en schildpad. Is dat niet een prachtige Gouden levensles om alle kinderen mee te geven?!

En zo zijn de schildpad en de haas weer met z’n twee.

Tips voor in de klas

  • Toverpapier. Of misschien noem het liever regenboogpapier, magisch papier of kraspapier. Kies het woord dat bij jou en jouw boodschap past. Je kunt het in veel winkels kopen. En door na het verhaal kinderen de gelegenheid te geven om een vorm te geven aan hun leegte, kun je een aanhaakmoment voor kinderen creëren. Denk bijvoorbeeld aan de vorm van een haas of een beer. Gebruik de volgende praktische handvatten om dit in jouw klas vorm te geven.
  • Welke vorm wil je jouw leegte geven? Teken de contouren van een mens, dier, symbool of vorm op het zwarte papier. Knip deze uit. Je kunt eventueel een afbeelding van het internet halen en deze omtrekken. Ook kun je werken met de contouren van een echte foto. Werk als het kan wat groter zodat het zwarte papier genoeg ruimte biedt voor het schrijven van woorden en herinneren. Of voor het tekenen van symbolen.
  • Gebruik de volgende vragen eventueel als leidraad om de leegte met kleurrijke herinneringen te vullen. Kinderen kunnen dan een herinnering opschrijven/tekenen. Wanneer een kind nog jonger is dan kan de begeleidende volwassene een herinnering opschrijven.
    • Welke leuke dingen hebben jullie samen gedaan?
    • Waar speelden jullie graag?
    • Hoe hebben jullie elkaar weleens geholpen?
    • Hoe merkte je nog meer dat ….jou lief vond?
    • Welke grappige herinneringen wil je graag onthouden?
    • Is er een voorwerp/symbool dat goed bij….past ?
  • Herinneringen verzamelen. Wanneer een kind zelf geen herinneringen heeft aan een overleden dierbare, dan kan de leegte worden gevuld door mensen om hen heen die wel herinneringen hebben aan deze persoon. Op deze manier kan de metafoor van de leegte ook worden ingezet.
  • Contour. Kinderen die niet de behoefte hebben om zelf een leegte vorm te geven, kunnen een contour uit het boek gebruiken (zie voorbeeld). Ze kunnen dan de herinneringen van schildpad opschrijven en vormgeven. En ook voor andere kinderen kan dit een veilige vorm zijn om eigen herinneringen op te schrijven.
  • Traan. Ook kan het een mooi idee zijn om een traanvorm te vullen met herinneringen en symbolen.
  • Versieringen. Ook is het een mogelijkheid om bij iedere herinnering die gedeeld wordt een aantal mooie versieringen te maken op het zwarte papier.
  • Beleven en delen. Laat alle silhouetten met ingevulde herinneringen, tekeningen en symbolen aan een mooie slinger in de klas hangen. Kinderen die iets willen delen, kunnen dit doen als ze dit willen.  
  • Waarborgen. Heeft een kind een Rouwpaspoort, geef het werk dan een plek in het Rouwpaspoort en schrijf de datum erbij.
  • Erkennende cadeautip. Wanneer je een kind dit boek geeft, kan het mooi zijn om er toverpapier bij te geven. Schrijf dan op het kaartje dat kinderen hun eigen herinneringen in kleur mogen opschrijven, tekenen of anders vormgeven. Dit kan nu of later.

Tips voor glinsterende gouden tranen

Wil jij mijn tips voor glinsterende gouden tranen ontvangen? Laat je e-mailadres achter en schrijf je in!

Blog

Papa, ik mis je, Mireille Geus & Evy Van Guyse

Wat een prachtige dichtbundel is dit. Een kinderboek dat tevens zeer geschikt is voor jongeren en volwassen. Geschikt voor de bovenbouw van de bassischool en ook zeker voor het VO. Ook kan ik me voorstellen dat je dit boek als een erkennend cadeau aan iemand wilt geven. De titel geeft direct helder aan wat het hoofdonderwerp van deze dichtbundel is. En dan, terwijl je het boek openslaat, kom je grote verscheidenheid aan onderwerpen in dichtvorm tegen. De illustraties zijn ondersteunend aan de tekst en tevens kunstwerkjes op zich. Een prachtig geheel! In deze boekbeschrijving geef ik een omschrijving over de inhoud waarbij ik de onderverdeling die de schrijfster maakte, volg. Ik geef symboolzinnen uit de gedichten weer en ik hoop dat dit een uitnodiging is om alle gedichten zelf te lezen. Ik sluit af met een aantal tips voor in de klas.

Rouwfasen

Op basis van de rouwfasen van Elisabeth Kübler-Ross is er een mooie ordering aangebracht in de gedichten. Deze ordening benadrukt mijns inziens niet dat een rouwproces in voorspelbare fasen verloopt: wel erkent het de verscheidenheid aan emoties en gedragingen tijdens het integreren van een verlies in het levensverhaal. Het geeft herkenbare elementen aan in een vaak zo ongrijpbaar proces. Het is de schrijfster gelukt om intense emoties en het heen-en-weer-slingeren tussen verlies en verder leven krachtig te benoemen.

Ontkenning

Eén van de gedichten horend bij dit deelonderwerp gaan over het onverwachte bezoek van de dood. Opeens is de vader van de hoofdpersoon er niet meer. Ook wordt in sommige gedichten de dubbelzinnigheid van bepaalde uitdrukkingen op scherpe wijze ter sprake gebracht. Veel kinderen en jongeren zullen de moeilijkheid van ‘verzachtende’ termen herkennen. In het gedicht ‘Lieve pap’, gaat het bijvoorbeeld over de term ‘overgegaan’. Het gedicht ‘Papa’ laat in mooie symboolzinnen het zoeken naar een overleden dierbare zien.

Ze zeggen dat jij ook bent overgegaan

Heel gek, want je zat niet eens op school

Woede

De vier gedichten binnen het thema woede laat de hulpeloosheid en het verdriet zien die onder de woede zitten. In het gedicht ‘Ach’ wordt de leegte die iemand achter kan laten, bespreekbaar en zichtbaar gemaakt. In dit geval gaat het om het repareren van een fiets. Het maken van de fiets wordt als metafoor gebruikt voor het niet kunnen repareren van iets dat stuk is: geen fiets, geen hart.

Ik weet niet hoe ik iets moet maken

Dat stuk is

Geen fiets, geen hart

Onderhandelen

Sorry zeggen voor dingen die gebeurd zijn voordat papa overleed, spullen ruilen voor papa’s terugkomst en hem toch uitnodigen voor een verjaardagsfeest: de gedichten laten in een mooie vorm zien dat onderhandelen zeker een element kan zijn van het rouwproces. De afbeelding bij het gedicht ‘Uitnodiging’ is zo treffend. Prachtig om met kinderen bij stil te staan. Hoe leggen zij deze afbeelding uit? Waar denken ze aan? Blader zelf zeker even door naar bladzijde 36 en laat ook eens goed op je inwerken wat jij voelt bij deze afbeelding.

Lieve pap

Morgen word ik jarig

Kom je op mijn feestje?

Depressie

De vijf gedichten weergegeven bij depressie laten een prachtige opbouw zien. De kleuren die deze gedichten introduceren zijn donker van kleur. In het eerste gedicht komt de titel terug: ‘Ik mis je’. Het tweede gedicht benoemt welke spullen niet meer nodig zijn. Ook geen zin hebben in dingen komt naar voren. Voor veel kinderen en jongeren een mooie aanleiding om te vertellen waar zij geen zin in hebben. Het laatste gedicht weergegeven bij dit onderwerp heeft de titel ‘Cadeau’. Een warme illustratie omlijst dat de trui van papa een cadeau is.

In mijn vaders trui

Zit een verrassing

Hij is zijn geur

Vergeten mee te nemen

Aanvaarding

Het lievelingssnoep eten van je vader, een werkwoord in een zin die je formuleerde herstellen van de tegenwoordige naar de verleden tijd, iemand voorbij zien lopen die op je vader lijkt. Het gedicht ‘Soms vaak’ beschrijft de werkelijkheid die veel mensen zullen herkennen wanneer ze iemand moeten missen. Al die afwisseling in emoties en gevoel: daar moet je het mee doen. Ik vind dit krachtig omschreven omdat dit benadrukt dat het niet gaat over weer de oude worden, maar juist verder groeien en verder leven met het verlies als een onderdeel van je leven.

Opeens

De afbeelding horend bij het laatste gedicht kan op zichzelf al een prachtige starter zijn voor een mooie gesprek, individueel of in een groep. Zowel de gedichten als illustraties in dit boek zijn kunstwerkjes. En het gedicht ‘Opeens’ is een krachtige en symbolische afsluiter van deze indrukwekkende dichtbundel.

Opeens is daar de dag

Dat ik denk

Ik heb nog niet aan je gedacht

(wat ik dan doe)

Erkenning

Tijdens het lezen voelde ik ook veel erkenning voor mijn eigen verlies. Ik mis mijn papa nu zestien jaar en ik herken sommige gedichten van een tijd geleden, terwijl andere gedichten voor mij meer actueel zijn. Dat is het prachtige aan dit boek. Erkenning en herkenning vinden in jouw eigen verhaal: op ieder moment in jouw leven. Een boek voor kinderen, jongeren en volwassenen. Een absolute verrijking voor de schoolbibliotheek en een starter voor Gouden levenslessen.

Tips voor in de klas

  • Psycho-educatie. Het kan waardevol zijn om dit boek te omlijsten met een stukje kennis over rouw. Dit hoeft niet met al te veel woorden. En kan ook eventueel later worden aangevuld. Ligt helemaal in de context waarin je dit boek centraal stelt. Wanneer je meer vertelt over de rouwfasen van Kübler -Ross, kun je benadrukken dat dit door elkaar heen kan lopen en dat het geen opeenvolgend proces hoeft te zijn.
  • Symbooltaal. Het kan mooi zijn om met een kind de mooiste of meest herkenbare zinnen uit de gedichten op mooie briefjes te schrijven. Deze kun je weer waarborgen in een mooie envelop, doosje of in het Rouwpaspoort.
  • Gedichtenroutine. Besteed je in de klas aandacht aan gedichten, of heb je misschien een gedichtenroutine waarbij je regelmatig een gedicht voorleest, kies dan ook zeker een gedicht uit dit boek.
  • Afscheid. Een gedicht uit dit boek kan een onderdeel zijn van een afscheidsdienst of herdenkingsbijeenkomst.
  • Herinnerplek. Zet een gedicht en bijbehorende illustratie centraal op een herinnerplek (dit kan thuis, in de klas of op een centrale plek in de school).

Tips voor glinsterende gouden tranen

Wil jij mijn tips voor glinsterende gouden tranen ontvangen? Laat je e-mailadres achter en schrijf je in!

Blog

Stralend dichtbij jou

Gedichten kunnen prachtige starters zijn voor Gouden levensles in de klas. Met een gedicht kun je symboliek of een metafoor de klas in brengen en tevens het gesprek op gang brengen. Deze gedichtenbundel van Irmgard Breidenbach-Stokking geeft inspirerende gedichten die je kunnen ondersteunen om onderwerpen als (t)rouw, vriendschap, liefde en troost bespreekbaar te maken.

Linkjes

De bundel ‘Stralend dichtbij jou’ bevat gedichten die linkjes kunnen leggen naar de ervaringen van een kind en die ook bij jou als leerkracht voor erkenning kunnen zorgen. De gedichten bevatten eerlijke concrete taal, met ruimte voor het opladen van eigen symboliek. Bovendien worden ook de fantasie en verbeelding geprikkeld. Gedichten over leren wat dood is, fantaseren over op wolken liggen, erkenning voor tranen die je misschien niet ziet, vriendschap benadrukken met briefjes, wensen, dromen, iemand kerstmissen en nog zoveel meer. Het liefst zou ik alle gedichten kort bespreken omdat ik zoveel mogelijkheden zie voor in de klas.

Tranen 

Het gedicht over tranen spreekt me bijzonder aan. Wat een waardevolle boodschap geef je kinderen mee door een gedicht als dit centraal te stellen in de klas. Er zijn tranen van geluk en ook van verdriet: soms zie je tranen niet en tegelijkertijd kan het opluchten om tranen te laten stromen. Kinderen kunnen na dit gedicht aanhaken met hun eigen ervaring of verhaal. Dat zijn Gouden levenslessen in de klas!

Dood

De eerlijk zinnen over het korte gedicht over de dood, is van grotere waarde dan je misschien in eerste instantie zou denken. Twee alinea’s die ons extra doen beseffen dat eerlijke informatie over de dood van groot belang is in de ontwikkeling van kinderen. Het feit dat dit gedicht in deze bundel is opgenomen, laat zien dat ook dit een onderdeel is van het (school)leven. We hoeven voor kinderen dit onderwerp niet uit de weg te gaan.

Als je dood bent, ben je dood

Dan doe je het niet meer

Je hart is gestopt met kloppen

En je ademt niet meer  

Verrijking

Met een verscheidenheid aan gedichten die het hele (school)jaar van betekenis kunnen zijn, is deze gedichtenbundel absoluut een verrijking voor de schoolbibliotheek. En dan niet om daar te laten staan tot een acute verliessituatie zich voordoet. Haal juist op momenten door het hele schooljaar deze bundel tevoorschijn, kies een gedicht en gebruik dit als starter voor een Gouden levensles. En jouw doel binnen een Gouden levensles is vooral een bijdrage willen leveren aan het integreren van rouw en verlies in de levens van kinderen. Daar kan een gedicht een fijne starter voor zijn.

Tips voor in de klas

  • Gedichten routine. Werk met de routine ‘Elke dag een gedicht’ en gebruik ook zeker deze dichtbundel hiervoor. Sla gedichten over rouw, verlies en verdriet niet over maar zie dit als een mooie en veilige manier om juist ook onderwerpen in jouw onderwijs te integreren.
  • Persoonlijke keuze. Een kind dat het nodig heeft om extra herkenning aan het missen van een dierbare te geven, kan een eigen gedicht kiezen. Laat een kind dit gedicht eventueel opschrijven in het Rouwpaspoort met de datum erbij.
  • Illustraties. Kies een gedicht met een onderwerp dat je zichtbaar wilt maken in de klas en laat de illustratie uit het boek niet zien. De kinderen krijgen een blad met het gedicht aan de ene kant en maken aan de andere kan een eigen illustratie.
  • Erkennend gedicht van de leerkracht. Ook kun je een gedicht uitzoeken omdat je bijvoorbeeld als leerkracht weet dat het voor een kind voor extra herkenning kan zorgen. Het gedicht samen lezen, op een mooi kaartje schrijven (bijvoorbeeld op een speciale dag) of verankeren in het Rouwpaspoort zijn mooie mogelijkheden.

Tips voor glinsterende gouden tranen

Wil jij mijn tips voor glinsterende gouden tranen ontvangen? Laat je e-mailadres achter en schrijf je in!

Blog

Rikki en de eekhoorn, Guido van Genechten

Een lief en toegankelijk dierenboek dat extra fijn leest in het seizoen herfst. Bovendien is Rikki voor veel kinderen een herkenbaar figuur, omdat er meerdere boeken zijn gemaakt met Rikki in de hoofdrol. Extra mooi dat er in deze serie ook een boek over verlies en afscheid nemen is gemaakt. Vanuit de veilige basis van herkenbaarheid kan het onderwerp op een fijne manier gebracht worden naar kinderen.

Verhaal 

Het verhaal begint vanuit een herkenbare herfstsetting. Rikki zoekt naar kastanjes en dan vindt hij opeens iets heel anders. Onder een struik ligt een eekhoorn zomaar op de grond te slapen. Tenminste dat denkt Rikki want wanneer hij de eekhoorn aait, voelt de eekhoorn koud aan. Sommige kinderen zullen hier al door hebben dat de eekhoorn dood is. Geef ze de ruimte dit te delen. En lees daarna door.

Kleuterleeftijd

Het vriendinnetje van Rikki, Anni, komt erbij. Samen zijn ze van plan de eekhoorn weer beter te maken. Je kunt hier als leerkracht benadrukken dat wanneer de eekhoorn dood is, dit natuurlijk niet kan. Dit boek is perfect voor de kleuterleeftijd, en op deze leeftijd zijn kinderen nog volop aan het leren over de dood. Een van de subconcepten die ze te leren hebben, is dat de dood onomkeerbaar is.

Dood

De moeder van Rikki geeft meteen een eerlijk boodschap aan de jonge konijntjes: ‘Hij is dood.’ Terwijl mama, Rikki en Anni op een boomstam zitten, krijgen de kinderen meer uitleg. Hier in het verhaal wordt vooral benadrukt dat de eekhoorn al heel oud was. Sommige kinderen aan wie je dit verhaal voorleest zullen wellicht andere ervaringen hebben. Niet in alle levens van kinderen zijn mensen oud als ze doodgaan. Dit kun je dan uitleggen en meer context geven.

Eekhoornparadijs

In dit verhaal vertelt mama dat dode eekhoorns naar het Eekhoornparadijs gaan. Het gesprek daarna laat open waar dit is en hoe het eruitziet. Wel wijst mama naar boven. Eventueel kun je dit onderwerp breder benaderen en benadrukken dat niemand het precies weet. Ook kun je vertellen dat iedereen hier anders over na kan denken. En dat is goed. Mogelijk komen kinderen met eigen overdenkingen.

Begraven

De eekhoorn wordt begraven en de vriendelijke tekeningen ondersteunen dit op fijne wijze. De begraafplaats wordt gemarkeerd met kastanjes. Misschien herken je wel dat kinderen een plek waar kleine diertjes worden begraven, graag markeren met een bloemetje of mooie steen. De herfst biedt natuurlijk een schat aan materialen om met betekenis een begraafplaats te markeren.

In de klas

Een heel fijn boek om in de klas (onderbouw) voor te lezen vanuit de wens om rouw, verlies en de dood bespreekbaar te maken. Helemaal mooi om dit boek in de herfst voor te lezen: dat zorgt absoluut voor herkenning en veel aanknopingspunten om ruimte geven aan rouw en verlies in jouw klas.

Tips voor in de klas

  • Herfstige gedenkplek. Voeg herfstmaterialen toe aan een gedenkplek. Dit benadrukt dat een gedenkplek mee verandert met het leven. Bovendien voegt het sfeer en beleving toe.
  • Kastanjes. Vormen leggen met kastanjes. Dit kan op plekken die belangrijk zijn voor kinderen. Ook kunnen beginletters, symbolen of namen gelegd worden met kastanjes. Een foto hiervan in het Rouwpaspoort kan een mooie toevoeging zijn.
  • Dierenbegrafenis. Een torretje, vliegje of ander klein dier: het kan een mooie aangelegenheid zijn voor een dierenbegrafenis. Dit is voor kinderen een natuurlijke manier om op laagdrempelige en toegankelijke manier dit onderwerp te integreren in hun leven en om er kennis mee te maken. Kinderen vorm laten geven aan een ‘kleine’ dierenbegrafenis draagt bij aan het integreren van rouw en verlies in het leven van kinderen

Tips voor glinsterende gouden tranen

Wil jij mijn tips voor glinsterende gouden tranen ontvangen? Laat je e-mailadres achter en schrijf je in!

Blog

Ik laat je nooit los, Patrice Karst

Van dit boek had ik al de Engelstalige versie: The invisible string. En nu dit verhaal naar het Nederlands is vertaald, is het nog niets makkelijker om het in de klas voor te lezen. Wat een mogelijkheden biedt dit verhaal.  En nog belangrijker: wat een waardevolle boodschap geef je de kinderen uit jouw klas met dit boek mee. Een verhaal over bij elkaar horen en verbinding. En deze boodschap zit verpakt in een laagje van creatief en filosofisch denken. Het magische draadje biedt een krachtige metafoor die op veel momenten ondersteunend kan zijn.

Gouden levensles

Wanneer Lisa en Julius op een avond rustig liggen te slapen, begint het opeens hard te regenen en te onweren. De kinderen worden wakker en rennen snel naar mama die beneden zit. De kinderen willen graag bij mama blijven. En dan vertelt mama hun een hartverwarmend en verbindend verhaal: een gouden levensles. Een verhaal dat in mijn klas ogen liet glinsteren en iets waardevols toevoegde aan de symbolische schatkist van de klas.

Magisch draadje

Mama vertelt het verhaal over een onzichtbaar draadje. Ze geeft het verhaal door aan haar kinderen: ze hoorde het zelf van haar moeder toen ze klein was. Het onzichtbare magische draadje verbindt je met iedereen van wie je heel veel houdt. En ook al ben je niet fysiek dichtbij elkaar, toch kun je in gedachten en gevoel bij elkaar zijn.

Toen ik zo oud was als jullie, vertelde mijn moeder voor het eerst over het onzichtbare draadje.’

Een draadje dat is gemaakt van liefde.’

Oneindig ver

Bovendien wordt er benadrukt dat het draadje oneindig ver kan reiken. Het gedeelte dat daarna volgt zal veel kinderen aanspreken. Julius en Lisa bedenken allemaal plekken tot waar het draadje zou kunnen komen: de ruimte, in de diepe zee, de jungle en zelfs tot in de hemel. Mooi om met kinderen nog meer mooie (verre) bestemmingen te bedenken.

Tot de hemel

Nog voordat ik aangekomen was bij het gedeelte over de mogelijkheid verbonden te blijven met een overleden dierbare, stelde een meisje uit mijn klas al de volgende vraag: ‘Kun je ook een magisch draadje hebben naar de hemel?’ Soms blijf ik me verbazen over de voelsprieten die kinderen hebben rondom deze onderwerpen. En ik voel ook extra betekenis en zingeving in mijn werk wanneer dit soort gesprekken een onderdeel kunnen zijn van het dagelijkse schoolleven. Ik geniet echt van dit soort open gesprekken waarbij kinderen zelf een symbool kunnen laden met ervaringen en overdenkingen.

Kun je ook een magisch draadje hebben naar de hemel?

Onvoorwaardelijk

Extra diepte krijgt het verhaal wanneer door mama wordt benadrukt dat het draadje altijd blijft bestaan. Zelfs als je weleens boos bent op elkaar: liefde is sterker dan boosheid. Julius en Sam dromen over onzichtbare draadjes. De afsluitende illustratie is prachtig en verbindend. Mooi om samen met de kinderen nog extra aandacht aan te besteden.

‘Zolang je liefde in je hart hebt, zal het draadje er altijd zijn.’

Hele klas

Dit verhaal raakt de hele klas. Want bijna iedereen kan wel verwijzen naar een extra dierbaar persoon. En ook op school zullen er weleens kinderen zijn die op dat moment liever bij de ouders of één van de ouders zijn dan op school. Het kan helpend zijn om te verwijzen naar het magische draadje. Als je naar je klas kijkt, en je bent je bewust van alle onzichtbare draadjes die de kinderen verbinden met hun dierbaren: dan zie je de kinderen met hun hele verhaal. Nog mooier wordt het wanneer kinderen dit magische draadje kunnen voelen, en er wellicht op een moment herkenning aan willen en durven geven. Dit boek biedt ruimte voor rouw en verlies. Het is absoluut een boek waarbij kinderen een aanhaakmoment kunnen vinden om een eigen ervaring te delen.

Tips voor in de klas

  • Mijn magische draadje. Laat een kind zichzelf tekenen en erom heen magische draadjes maken (bijvoorbeeld met een gouden/zilveren/glanzende pen) naar dierbaren. Wanneer iemand wordt getekend die is overleden, kan hier bijvoorbeeld een gouden traantje bij worden gemaakt. Of de mensen kunnen in hartjes worden getekend.
  • Zichtbare draadjes. De draadjes die je voelt zijn onzichtbaar. Je kunt een mooi samen-moment organiseren door voor ieder kind een mooi draadje (bijvoorbeeld glittertouw) te hebben. Zet een tafel in het midden van de kring. Om de beurt mag een kind een magisch draadje neerleggen en hier kan een naam bij genoemd worden. Ook kun namen op hartjesbriefjes geschreven worden. Na het samen-moment kan ieder kind een draadje meenemen. Dit versterkt de metafoor en maakt het tastbaar.
  • Magische draadjes in de klas. Zorg voor een bol wol en begin bij één kind. Dit kind zegt ‘Ik voel me verbonden met…..’ en geeft/gooit de bol wol naar dit kind. Dit kind houdt een stukje van de draad vast en gooit de bol wol naar het volgende kind. Dit wordt weer ondersteund met de zin ‘ik voel me verbonden met…’. Op deze manier worden de draden van vriendschap zichtbaar in de klas.

Tips voor glinsterende gouden tranen

Wil jij mijn tips voor glinsterende gouden tranen ontvangen? Laat je e-mailadres achter en schrijf je in!

Blog

Lichtje in het donker, Katie Sahota & Harry Woodgate

De dagen worden weer korter: het is sneller donker. Samen zoeken we de warmte op in onze huiskamers. Ook in onze klassen gaan er meer lichtjes aan en worden kaarsjes aangestoken. En ja, ook batterijlampjes tellen mee, al gaat er natuurlijk niets boven een echt kaarsje. Vaak zijn kinderen een soort van betoverd door het flikkerende vlammetje. Alsof ze ernaar moeten blijven kijken. Het heeft iets magisch voor ze. En terwijl we steeds meer het licht opzoeken in de donker periode, past dit boek daar geweldig bij. Een boek over de kracht van licht en de verbinding die we daarin vinden. Een mooie aanzet voor herinnerkaarsjes in de klas.

Een kaarsje bij het raam gloeit zacht

En voelt zich wel wat klein

Bij al dat licht inde nacht

Liever zou Lichtje groter zijn

Lichtje

Lichtje neemt ons mee langs allerlei momenten, door het jaar en de seizoenen heen waarin licht van betekenis is. Het verhaal is een ontdekkingstocht langs verschillende lichtbronnen. Kleurige lantaarns, lichtjesslingers, kaarsjes op een taart, de sterrenhemel op een warme zomeravond, verlichting in de kerstboom en de chanoekakandelaar waar negen kaarsen in passen (zeker even tellen met de kinderen): dit en veel meer is te ontdekken op de afbeeldingen van het boek. Samen met de poëtische zinnen op rijm vormen deze illustraties een krachtig en symbolisch verhaal.

Kalendermomenten

Het vieren van Oud en Nieuw, een avondmaaltijd met het gezin, de sterrenhemel op een warme zomeravond, pompoenlichten met Halloween, vuurwerk tijdens Oud en Nieuw, Diwali en mensen die elkaar weer zien: we leren wat licht in ons leven en bij bepaalde dagen kan betekenen. En dat ook een ogenschijnlijk klein lichtje van grote waarde kan zijn voor mensen.

Aanhaakmoment

Dit verhaal speelt prachtig in op het licht dat van betekenis is in verschillende culturen en creëert daarmee verbondenheid. Daardoor kan dit boek voor herkenning zorgen bij de kinderen in jouw klas en draagt het bij aan inclusiviteit. Tijdens het voorlezen in mijn klas straalde een jongetje die de chanoekia herkende. Zo fijn om niet alleen het licht van Kerst in de klas te integreren, maar op mooie wijze ook aandacht te kunnen hebben voor andere feesten en mooie momenten waarbij licht een grote rol speelt. Op deze manier kan het boek voorzien in een aanhaakmoment voor kinderen om iets te vertellen over rituelen en feesten van thuis.

Kaarsjesritueel

Voor heel veel kinderen is het aansteken van een kaarsje een bekend ritueel.  De ervaring leert dat wanneer je iets meer aandacht besteedt aan het branden van een kaarsje, dit een heel fijn ritueel is voor kinderen. Tijdens een ritueel staat handelen, iets doen, centraal. Deze symboolhandeling heeft niets te maken met nut. Wanneer je tijdens een ritueel een kaars aansteekt gaat het om de diepere betekenis die in het licht van de kaars duidelijk wordt voor de personen die deelnemen aan het ritueel. Het aansteken van een kaars wanneer het licht het niet doet, heeft nut. Dat is een belangrijk verschil. Bovendien bevordert iets doen tijdens een ritueel de betrokkenheid en beleving. Iets doen verstevigt het ritueel. De handeling laat het symbool meer spreken en zorgt voor een hoge betrokkenheid van kinderen.

Diepere betekenis

De rijmende zinnen geven ook een boodschap mee. En dit kan een mooie starter zijn om met kinderen na te denken over de waarde van licht, als is het maar één klein lichtje. Dit kan je ook brengen bij situaties waarin mensen nog meer kaarsjes aansteken. Bijvoorbeeld wanneer ze speciaal aan iemand willen denken. Een klein kaarsje in de klas kan al van grote betekenis zijn. Dit boek onderschrijft de waarde van licht. Op naar nog meer kaarsjes (en batterijlampjes) in de klas!

Lichtje komt erachter dat het niet uitmaakt of het lichtje groot of klein is.

Als het soms moeilijk is en je niet weet wat je moet

Als je soms denkt dat je het niet zo goed doet….

…blijf dan rustig, want weet je: ook de gloed in de nacht

van een klein lichtje geeft moed en kracht

Tips voor in de klas

  • Chanoeka. In beeld komt dit feest voorbij. Het kan mooi zijn om je te verdiepen in dit feest en de kinderen wat achtergrond mee te geven. Dat kan via deze link.
  • Diwali. Ook dit feest komt in beeld voorbij. Het kan mooi zijn om je te verdiepen in dit feest en de kinderen wat achtergrond mee te geven. Dat kan via deze link.
  • Kaarsje in de klas. Een kaarsje in de klas kan zorgen voor een mooi verbindend samen-moment. Laat de kinderen nadenken voor wie ze een kaarsje branden. Eventueel kan dit gedeeld worden in de groep. Benoem de symboliek van een kaars: klein ritueel, licht, warmte, in gedachten zijn bij iemand. Vraag aan de kinderen wanneer zij een kaarsje aansteken en wat ze er prettig aan vinden.
  • Kalendermoment. Zet tijdens verschillende seizoenen of kalendermomenten een passend beeld uit het boek centraal. Zo heb je altijd een link met een lichtje voorhanden.
  • Erkennend cadeau. Wanneer een kind een verlies meemaakt, kan het mooi zijn om een klein kaarsje of batterijlampje cadeau te geven. Schrijf op een kaartje een alinea uit het boek als symbooltaal. Bijvoorbeeld de uitgelichte zinnen uit deze blog.

Tips voor glinsterende gouden tranen

Wil jij mijn tips voor glinsterende gouden tranen ontvangen? Laat je e-mailadres achter en schrijf je in!

Blog

Nu ga ik dag zeggen, Désirée de Cock & Marjolein de Zwart

Een warm verhaal over verlies en verbondenheid. En een boek om waardevolle herinneringen te waarborgen. Dit boek is een uniek geheel dat bestaat uit verschillende elementen en zodoende kan het een anker vormen in het leven van kinderen. Om elke keer weer op verhaal te kunnen komen, terug te kunnen kijken maar ook zeker vooruit. In dit boek komen de thema´s verlies, verbondenheid en verder leven op krachtige wijze samen.

Speciaal

Het boek begint met de mogelijkheid om op te schrijven voor wie het boek speciaal is. Ik vind het mooi en zeer waardevol wanneer er een markering bekrachtigd kan worden voor een kind. Op deze manier kan een kind extra voelen, nu en later, dat het met zijn hele verhaal gezien wordt. En wanneer je op elk moment in  je leven dit boek kunt pakken, het verhaal na kunt lezen en zo de verbinding vindt met de vosjesfamilie, kan dit zorgen voor extra erkenning en een veilige haven waar je even op adem kunt komen.

Vosjesfamilie

We maken kennis met een vosjesfamilie. De vosjes Sam, Bobby en Lenny wonen met de grote vossen midden in het bos. Lenny ligt in het ziekenhuis en dit heeft impact op het hele vosjesgezin. Dit wordt op krachtige wijze ondersteund door de illustraties. Veel herkenbare onderwerpen wanneer een kind in een gezin ernstig ziek wordt, worden vertaald naar de dierenwereld. Zo zien we ‘Ziekenhuis bosvriendje’ en slapen de grote vossen in een speciaal hotel dichtbij het ziekenhuis. De beademingsapparatuur is herkenbaar en toch ook vriendelijk afgebeeld: de houtkleuren en het bos op de achtergrond voegen warmte en toegankelijkheid toe.

Dokter Uil

In veel verhalen wordt wijsheid toegekend aan een uil en ook in dit verhaal wordt dit op mooie wijze toegepast. Fijn deze herkenbaarheid. Dokter Uil vertelt dat ze er alles aan doen om Lenny beter te maken. Hij begeleidt het proces in het ziekenhuis en gaat op een fijne en warme manier het gesprek met de vosjeskinderen aan.

Eerlijke informatie

Het is heel fijn dat er eerlijke antwoorden op de vragen van de kindervosjes worden gegeven. Op deze manier geeft het boek je als ondersteunde volwassene echt iets in handen om vanuit veilige verbinding een moeilijke boodschap te brengen. En niet onbelangrijk, kinderen worden serieus genomen. Zo kunnen jonge kinderen denken dat ‘dood zijn’ maar voor even is. Ook in dit verhaal komt dit aan bod.

‘Gaat Lenny dood?

Dokter Uil buigt naar Bobbi toe.

‘Ja, Lenny gaat dood. We hebben er alles aan gedaan om Lenny beter te maken. Helaas is dit niet gelukt.’

Gedenkplek

Een gedenkplek geeft kinderen (en volwassenen) veel houvast en iets wat een steuntje in de rug richting de toekomst kan zijn. De vosjes geven hier op eigen wijze vorm aan. Dit onderdeel van het verhaal kan een mooie starter zijn om samen thuis of op school een gedenkplek voor een dierbaar persoon vorm te geven. De illustratie zorgt wederom voor herkenning op veilige afstand omdat het vertaald is naar de wereld van de dieren: met veel herkenbare lijntjes naar de mensenwereld. Deze  vertaling maakt dit boek tot een extra veilige verbinding van waaruit persoonlijk verlies gedeeld kan worden.

Afscheid nemen

Het proces van afscheid nemen wordt met liefde beschreven. Alle familieleden komen naar het ziekenhuis en nemen op hun eigen manier en met persoonlijke woorden afscheid van Lenny. De woorden van Sam vormen de woorden voor de krachtige titel. Afscheidsverzorger Beer helpt het gezin en gaat ook het eerlijke gesprek met de vosjeskinderen niet uit de weg. Sam en Bobbi willen van alles weten. Zowel begraven als cremeren worden in kindertaal omschreven. En ook de waarde van herinneringen komt hier aan bod.

Sam zegt: ‘Je bent een lief vosje, nu ga ik dag zeggen.’

Kaartjes

De vosjes Sam en Bobbi krijgen veel tekeningen en kaartjes. Het gesprek tussen de vosjes maakt duidelijk dat ze dit krijgen als troost. De eigen kaartjes die de vosjes krijgen, zijn een gouden tip voor eenieder in de omgeving van kinderen die persoonlijk verlies meemaken. Het is zo fijn als de kinderen eigen condoleancekaarten krijgen. Dit draagt er aan bij dat kinderen zich serieus genomen voelen en het benadrukt dat diegene die gemist wordt voor altijd bij hen hoort.

Ritueel

Boeken die een aanzet kunnen zijn voor een ritueel, vind ik extra speciaal. Wanneer Sam zich bedenkt dat hij nooit meer echte kusjes kan geven aan Lenny, komt grote Vos met een mooi idee. Ze gaan samen bellenblaaskusjes naar Lenny sturen. Dit sluit heel mooi aan op het bellenblaasritueel dat ik eerder schreef. Een waardevol samen-moment voor in de klas. Deze kun je onderaan deze blog downloaden.

‘Wij gaan samen de mooiste en grootste bellenblaaskusjes naar Lenny sturen.’

Verzamelen

Het verzamelen van herinneringen is iets fijns voor kinderen om te doen. De vosjes doen dit door de spullen van Lenny in een mooie doos te stoppen. En na het verhaal van de vosjes biedt dit boek ruimte aan het verzamelen van herinneringen. Tevens is er ruimte voor tips aan de omgeving, het vinden van kracht, nadenken over dankbaarheid en alles wat een kind nog meer wil vertellen.

Illustraties

De illustraties stralen warmte en toegankelijkheid uit. Ook kun je heel mooie de verschillende emoties zien op de afbeeldingen die de tekst ondersteunen. En daarmee draagt dit boek bij aan het leren over diverse gevoelens die kunnen komen kijken bij persoonlijk verlies. Voor kinderen betekent het in aanraking komen met de emoties bij de vosjes in het verhaal, dat ze hie

Achtergrond

Dit verhaal over verlies is gebaseerd op de persoonlijke ervaringen van Marjolein Zwart, geschreven en geïllustreerd door Désirée de Cock. In het boek kun je het persoonlijke verhaal van Marjolein lezen. Zij en haar gezin moesten in 2021 onverwachts afscheid nemen van hun 1-jarige dochter Fleur. In 2015 verloor zij onverwachts haar 23-jarige broer. Verlies is een thema in haar leven. Dit prentenboek is geschreven ter nagedachtenis aan haar dochter Fleur. Tevens biedt dit boek een bedding aan praktische informatie. Zo wordt er geschreven over afscheid nemen van een kind, verlies en rouw bij kinderen, herinneringen en organisaties die steun kunnen bieden. Al deze onderdelen maken het een compleet en uniek geheel.

School

Dit boek kan op school richting en inspiratie bieden wanneer een kind, teamlid of hele klas afscheid moet nemen van een dierbare. Ook kan het verhaal steunend zijn wanneer kinderen in eerdere (school)jaren een verlies hebben meegemaakt. Soms kan het ook voorkomen dat ouders naar handvatten vragen bij de leerkracht. En hoe mooi dat jij als onderwijsprofessional dan dit boek ter beschikking hebt. Wat mij betreft heb je een boek op voorraad wat je aan ouders mee kunt geven. Dat is verbinding leggen tussen thuis en school! De liefde van deze vosjesfamilie steunt je in het kijken naar de verhalen van kinderen en in serieus nemen van kinderen wanneer ze persoonlijk verlies meemaken.

 Tips voor in de klas

  • Zet een afbeelding centraal. Je kunt een mooie afbeelding uitkiezen en deze op een gedenkplek in de klas zetten. Dit kan de plek ondersteunen en zeker wanneer het verhaal is voorgelezen bieden de vosjes een mooie manier om voortdurende banden (continuïng bonds) te benadrukken.
  • Vosjes om mee te spelen kunnen een mooie aanvulling zijn voor een verteltafel of in een constructiehoek. Spelen is de eerste taal van kinderen en kan ze zodoende helpen om op verhaal te komen.
  • Emoties. De illustraties stralen warmte en toegankelijkheid uit. Ook kun je heel mooie de verschillende emoties zien op de afbeeldingen die de tekst ondersteunen. En daarmee draagt dit boek bij aan het leren over diverse gevoelens die kunnen komen kijken bij persoonlijk verlies. Ga samen met kinderen op zoek naar de verschillende emoties in dit boek. Ondersteun dit eventueel met emotiepictogrammen.
  • Kleurplaten. Er zijn hele mooie kleurplaten beschikbaar bij dit boek. Via onderstaande knop kun je ze downloaden. Superfijn om altijd voorhanden te hebben. En wanneer je met de klas het ‘bellenblaasritueel’ doet, kun je dit nog meer verdieping geven door de bijbehorende kleurplaat te laten kleuren. Schrijf er eventueel een mooie herinneringen bij of laat de naam van een overleden dierbare hier in het goud bij schrijven.

Tips voor glinsterende gouden tranen

Wil jij mijn tips voor glinsterende gouden tranen ontvangen? Laat je e-mailadres achter en schrijf je in!

Blog

Een doos vol herinneringen, Marlien Crooijmans

De warmte van deze berenfamilie maakt het verlies van een babybroertje of babyzusje bespreekbaar. Voor kinderen die een broertje of zusje tijdens de zwangerschap zijn verloren, zal het een herkenbaar verhaal zijn. En tegelijkertijd zorgt de berenfamilie voor een veilige afstand van het persoonlijke verhaal van een kind. Hierdoor ook zeer geschikt om in de klas voor te lezen wanneer dit zich in het leven van een kind voordoet of in eerdere jaren is gebeurd.

Eigen ervaring

Marlies schreef naar aanleiding van haar eigen ervaring dit boek. Toen zij bij 22 weken zwangerschap haar dochter Annabel verloor, zocht ze naar een prentenboek om haar drie kinderen van 2, 3 en 5 jaar oud bij de situatie te betrekken en om een eerlijke uitleg te kunnen geven. Ze kwam tot de ontdekking dat er voor dit onderwerp niet veel prentenboeken voorhanden waren en zodoende besloot ze zelf een verhaal te schrijven en te illustreren.

Eerlijke taal

Het verhaal start met het mooie nieuws dat mama deelt met Kleine Beer: ‘Er zit een baby in mijn buik.’ Kleine Beer kijkt hier erg naar uit en wil met alles helpen. Op een ochtend verandert alles. Kleine Beer ziet dat papa en mama verdrietig zijn. De dokter heeft gezegd dat het niet goed gaat met de baby. Een prachtige afbeelding van de hele berenfamilie omlijst de heldere en eerlijk tekst. Het zusje van Kleine Beer krijgt een naam. Maar ook is daar die eerlijke boodschap. Ik vind het heel fijn dat de tekst in dit verhaal eerlijk en concreet is. Dit is precies waar kinderen behoefte aan hebben in verliessituaties.

‘Maar baby Bel is dood’, zegt mama.

Vragen

Kleine Beer stelt vragen die passen bij jonge kinderen. Soms denken ze, helemaal passend in hun ontwikkelende besef over de dood, dat dood zijn voor even is. Bovendien snappen ze nog niet dat dood zijn te maken heeft met lichamelijke functies die niet meer werken. Het voorlezen van dit boek erkent de persoonlijke ervaring van een kind én draagt bij aan een groeiend besef over de dood.

Afscheid nemen

Er moet afscheid genomen worden van baby Bel. Tijd om herinneringen te maken, geeft papa aan. Maar hoe maak je herinneringen?  En hoe werkt dit als je iemand niet lang gekend hebt? Kleine Beer bedenkt een plan om herinneringen aan Bel te bewaren. Zo ontstaat een doos vol herinneringen. Ik vind de uitleg die wordt gegeven over herinneringen, zeer treffend en mooi afgestemd op het begrip van jonge kinderen.

‘Een herinnering is een manier om aan iemand te blijven denken, zodat die voor altijd in je hart blijft.’

Praktisch handvat

Ook kinderen willen graag iets doen. En de beschrijving van het maken en samenstellen van deze doos vol herinneringen biedt meteen een praktisch handvat om met kinderen vorm te geven aan herinneringen. Een mooie werkvorm voor kinderen die iemand missen. Een praktisch handvat dat je in materiaal altijd voorhanden hebt in de klas en kunt aanpassen naar een specifieke situatie.

Tips voor in de klas

  • Een doos vol herinneringen. Een kind dat verlies meemaakt kan een doos versieren en samenstellen met herinneringen en mooie voorwerpen. Kleine Beer draagt in het verhaal al behoorlijk wat ideeën en bovendien is er nog alle ruimte voor kinderen om zelf elementen voor de ‘doos vol herinneringen’ te bedenken. Ook kan het waardevol zijn om met de hele klas een doos vol herinneringen te maken.
  • Namen noemen. De naam van baby Bel wordt duidelijk genoemd. Ze hoort voor altijd bij het gezin. Kinderen kunnen om de beurt een naam noemen van iemand die ze missen.
  • Thuis-school. Dit boek kan heel mooi aan een gezin worden gegeven. Of leen het als school voor een tijdje uit. Zo wordt de link tussen thuis en school benadrukt.
  • Gesprek. Denk samen na over de zin ‘Een herinnering is een manier om aan iemand te blijven denken, zodat die voor altijd in je hart blijft.‘ Kinderen kunnen vertellen wat ze dan bijvoorbeeld voelen. Ook kunnen rituelen van thuis besproken worden.

Tips voor glinsterende gouden tranen

Wil jij mijn tips voor glinsterende gouden tranen ontvangen? Laat je e-mailadres achter en schrijf je in!

Blog

Hartjes met een kus, Mieke van Hooft & Marijn van der Wateren

Hartjes met een kus

Met veel liefde (en hartjes) zet ik deze verhalenbundel in het licht. In de klas heb ik er al een paar verhalen uit voorgelezen en de verhalen boeien de kinderen enorm. Wat heerlijk dat dit boek een beginsituatie heeft die voor veel kinderen herkenbaar is. Puck en Arend wonen in twee huizen: soms bij mama en soms bij papa. De rode draad in het verhaal wordt gevormd door de avonturen die de kinderen beleven. De verhalen reizen met je mee door het jaar heen en bieden kinderen een toegankelijke invalshoek om met een lach en een traan mee te leven met Puck en Arend.

Verhalen en gedichten

De bundel biedt een mooie en warme afwisseling tussen verhalen en gedichten. Je kunt de verhalen door elkaar heen lezen en bijvoorbeeld een verhaal bij een bepaald kalendermoment of seizoen kiezen. Het hele leven, en dus ook het schoolleven, zit in de toegankelijke verhalen van dit boek. Allerlei herkenbare situaties komen aan bod. Een mug in de kamer, buurman Mopperpot die zeker niet tegen zijn hondje Moosje moppert, dat trouwen met een jongen of meisje kan, wensen op nieuwjaarsdag, Sinterklaas, Kerstkoekjes, snotjes, spelen in de zandbak en nog zo veel meer.

Aanhaken

De gesprekken die Arend en Puck voeren, de vragen die ze stellen: veel kleuters zullen zonder moeite aanhaken tijdens het voorlezen. En ik denk dat je als leerkracht ook moeiteloos stapt in de wereld van Puck en Arend: het is zo herkenbaar. En wie weet biedt het  bijvoorbeeld het gedichtje voor mama’s verjaardag een mooie basis voor het maken van een Moederdagcadeautje.  

Larissa is dood

Dit verhaal bestaat eigenlijk uit twee verhalen. In de voorgaande verhalen maken we al kennis met Larissa als het klasgenootje van Puck en Arend. En dan is ze dood. Wanneer je te maken krijgt met een verlies in de klas, kan het heel waardevol zijn om via dit verhaal in te tunen op de taal van jonge kinderen. Juf Mariska vindt een mooie manier om op een gepaste manier aan de kinderen te vertellen wat er aan de hand is.

‘Er is iets heel verdrietigs gebeurd. Vannacht is Larissa overleden. Larissa is dood.’

Ritueel met onzichtbare hartjes

In sommige boeken zit een ritueel verstopt. De kinderen zoeken in dit tweede verhaal over Larissa naar een manier om de lege stoel van hun klasgenoot anders vorm te geven. Daar hebben ze mooie ideeën voor. Daarna komen ze tot de conclusie dat Larissa in hun hart zit, waarna ze denkbeeldige hartjes de lucht in blazen. Ook hier vinden we de hartjes als een verbindend symbool. Tevens zou dit een starter kunnen zijn voor een ritueel, een mooi samen-moment, met de klas. Hartjes blazen. Het mooie is dat dit ritueel door de hele klas uit te voeren is. Immers, je kunt ook hartjes sturen naar mensen die je lief vindt of aan wie je extra denkt.

Hartjes met een kus

De titel vinden we terug in een verhaal over vaderdag. Daarin maken de kinderen hartjes met een kusje erop: deze worden bewaard in een mooie pot. Het verhaal verloopt avontuurlijk en toen ik het verhaal voorlas in de klas, waren de kinderen geboeid en moesten ze lachten om de twist. Er is een mooie lesbrief te downloaden bij dit boek, waardoor je zelf aan de slag kunt met hartjes in een pot. Een hele mooie activiteit die de verbinding in de klas benadrukt.

Honderd hartjes in een potje

Maakte ik speciaal voor jou

Witte, gele, groene hartjes

Roze, paars en hemelsblauw  

Een heerlijk boek om in de klas te hebben en om regelmatig uit voor te lezen. Het fijne vind ik dat je belangrijke kalendermomenten en de seizoenen door het schooljaar heen met dit boek kunt volgen. Je hebt altijd een mooi en fijn verhaal paraat. Het hele leven van een kleuter is verweven in de verhalen. De kinderen leren Puck en Arend steeds beter kennen, dit zorgt voor herkenbaarheid en een veilige waarde in boekvorm. Extra mooi daarom, dat ook een verhaal over het verlies van een klasgenootje in dit boek is opgenomen. Dat maakt het een boek met een extra laagje.

Tips voor glinsterende gouden tranen

Wil jij mijn tips voor glinsterende gouden tranen ontvangen? Laat je e-mailadres achter en schrijf je in!

Blog

Voor altijd, Iris Boter

Een prachtig beeldboek met korte teksten en duidelijke illustraties over een thema dat eenieder zal aanspreken: de cirkel van het leven. De boom is in dit verhaal een vast baken en een vertrouwde plek om naar toe te gaan: hij groeit mee en past zich aan de seizoenen aan. En toch is daar ook afscheid nemen en leren omgaan met veranderingen. 

Er wordt aan de boom geschommeld en tevens biedt de boom een geweldige verstopplek. Een plek om eindeloze zomerdagen door te brengen en om een sneeuwpop onder te maken. Een grote vriend om aan te zwieren en om onder te schuilen. Dan stelt het meisje een belangrijke vraag.

Blijft het altijd zo?

Een pakkende vraag die over meer gaat dan de boom. Dit is een levensvraag die we snappen en voelen. Dingen veranderen en soms zouden we dit liever tegenhouden: dat alles blijft zoals het is. Er wordt in het verhaal niet een direct antwoord gegeven op de vraag van het meisje. Wel laten de beelden zien dat het niet zo kan blijven zoals het is.

Het verhaal laat de jonge lezer eerst wennen aan veranderingen door de seizoenen centraal te stellen. Mooi om samen met jonge kinderen hierbij stil te staan. Wat zien we aan de boom? Hoe komt het dat deze verandert? En welk seizoen vind jij het fijnst. Dan wordt het meisje ziek en zorgt de boom voor brandhout. Het lijkt een definitief afscheid maar…Er is hoop en een prachtige weergave van verder leven. Heel mooi om kinderen deze levensloop zelf te laten ontdekken.

‘Ik mis je lieve boom

Het leven dat doorgaat, ook al is het anders dan eerst. Het boek is hoopgevend, benadrukt de band door generaties heen en benadrukt veiligheid en vertrouwen. Dit boek hoort in de klas een plek te krijgen waar kinderen het makkelijk kunnen pakken. Het is een beeldboek en dit maakt het toegankelijk voor veel kinderen. Om te verwonderen, te leren over de cirkel van het leven en om misschien zelf wel op zoek te gaan naar zo’n vast baken dat zich aanpast aan de seizoenen. Zo leren kinderen al vanaf jonge leeftijd dat veranderingen een onderdeel van elk leven zijn.  

Tips voor glinsterende gouden tranen

Wil jij mijn tips voor glinsterende gouden tranen ontvangen? Laat je e-mailadres achter en schrijf je in!